Yurt dışında cüzdanınızı ya da telefonunuzu kaybettiyseniz ne yapmalısınız?

1. İlk iş: kartlarınızı kapattırın

Cüzdanınız ya da kartlarınızı taşıdığınız telefon kılıfınız kaybolduysa önce kartları kapattırın; yurt dışında olmanız bu sırayı değiştirmez. Bankanızın mobil uygulamasında kartı kullanıma kapatma veya kayıp/çalıntı bildirme seçeneği varsa hemen kullanın. Uygulamaya giremiyorsanız ya da böyle bir seçenek yoksa bankanızı arayın. Farklı bankaların kartları varsa her birini ayrı ayrı kapattırın.

Kart elinizde olmadığı için bankanızın numarasını aynı bankanın yanınızda kalan başka bir kartının arka yüzünde, bankanın mobil uygulamasında ya da resmi internet sitesinde arayın. Örneğin Garanti BBVA, kartın arkasındaki acil durum numaralarını kartlarınızdan ayrı bir listede saklamanızı öneriyor ve yurt dışından aranacak numarayı sitesinde ayrıca yayımlıyor. Dışişleri Bakanlığı da seyahatten önce, kart kaybında arayacağınız banka numaralarını ayrı bir yere not etmenizi öneriyor.

Bankanıza ulaşamıyorsanız kartınızın üzerindeki kart kuruluşunu da deneyebilirsiniz. Örneğin Visa, Türkiye sitesinde kart hizmetleri için dünyanın her yerinden kendisine ulaşılabileceğini ve kartınızı kaybederseniz yenilenmesi için yardımcı olacağını belirtiyor. Ayrıntılar Visa’nın seyahat hizmetleri sayfasında (yeni sekmede açılır).

Kanun ne diyor? Derhal bildirim ve 150 TL sınırı

5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’na göre kartınızın kaybolduğunu veya çalındığını öğrendiğinizde kartı çıkaran kuruluşa derhal haber vermeniz gerekir (m.16). Bildirimden önceki 24 saat içinde gerçekleşen hukuka aykırı kullanımdan doğan zarardan 150 TL ile sınırlı olarak sorumlu olursunuz (m.12). Kullanım sizin ağır ihmalinize veya kastınıza dayanıyorsa ya da bildirim hiç yapılmadıysa bu sınır uygulanmaz. Kısacası bildirimi ne kadar erken yaparsanız o kadar korunursunuz. Ayrıntılar banka kartımı kaybettim rehberimizde.

2. Telefonunuzu başka bir cihazdan kilitleyin

Telefonunuzu bir yol arkadaşınızın telefonundan, otelin bilgisayarından ya da tabletinizden kilitleyebilirsiniz. Bunun için cihaz bulma özelliğinin kayıptan önce açık olması gerekir. Apple’a göre Bul özelliği açık değilse iPhone haritada görünmez, kayıp olarak işaretlenemez ve uzaktan silinemez; bu durumda Apple Hesabı parolanızı hemen değiştirin.

iPhone

• iCloud.com/find (yeni sekmede açılır) adresine Apple Hesabınızla giriş yapın. Apple’a göre bu giriş için doğrulama kodu gerekmez; güvenilir aygıtınız çalınmış olsa bile telefonu kayıp olarak işaretleyebilirsiniz.
• Tüm Aygıtlar listesinden telefonunuzu seçip Kayıp Olarak İşaretle’ye tıklayın. Apple’a göre Kayıp Modu telefonu kendi parolasıyla kilitler; böylece telefonu ele geçiren kişi cihaza giremez ve Apple Hesabınızı değiştiremez.
• Telefon çalındıysa kilit ekranına telefon numaranızı veya iletişim mesajı eklemeyin. Apple, hırsızın bu bilgileri dolandırıcılık için kullanabileceği konusunda uyarıyor; iletişim bilgisi yalnızca telefonu bir yerde düşürdüğünüzü düşünüyorsanız işe yarar.
• Telefonu Bul listesinden kaldırmayın. Apple’ın uyarısına göre listeden kaldırılan aygıtın Etkinleştirme Kilidi kalkar; bu da hırsızın telefonu silip satmasını kolaylaştırır.

Android telefon

• Tarayıcıdan Cihaz Takip Merkezi (yeni sekmede açılır)’ne (android.com/find) Google Hesabınızla girin. Google’a göre telefonu kilitleyebilmeniz veya silebilmeniz için telefonun şarjının bitmemiş, mobil veriye veya kablosuz ağa bağlı, bir Google Hesabında oturumunun açık, Cihaz Takip Merkezi’nin etkin ve telefonun Google Play’de görünür olması gerekir.
• Ses çal: telefon sessizde olsa bile 5 dakika boyunca en yüksek seste çalar; yakınlarda düşürdüyseniz işe yarar.
• Kayıp olarak işaretle: telefonu PIN, desen veya şifrenizle kilitler; isterseniz kilit ekranına iletişim bilgisi ve mesaj ekleyebilirsiniz.
• Fabrika ayarlarına sıfırla: telefondaki verileri geri dönüşü olmayacak biçimde siler; Google’a göre SD karttaki veriler silinmeyebilir. Sıfırlamadan sonra telefon Cihaz Takip Merkezi listesinde artık yer almaz.

Uzaktan silmeli miyim?

Silme işlemi geri alınamaz; önce telefonu bulmanın bütün yollarını denediğinizden emin olun. Apple’a göre iOS 15 veya sonraki bir sürümü yüklü iPhone, silindikten sonra da iCloud.com/find’da bulunabilir. Android’de ise fabrika ayarlarına sıfırlanan cihaz Cihaz Takip Merkezi’nde artık görünmez. Telefonu geri alamayacağınızı düşündüğünüzde silin.

3. Hattınızı, e-postanızı ve e-Devlet hesabınızı koruyun

Telefonunuz başkasının elindeyse hattınıza gelen SMS doğrulama kodları ve telefonda açık duran hesaplarınız risk altındadır. Telefonu kilitledikten sonra şunları yapın:

• Hattı askıya aldırın: operatörünüze telefonun çalındığını bildirip hattınızı askıya almasını isteyin; Apple da bunu öneriyor. Yurt dışından operatörünüze nasıl ulaşacağınızı operatörünüzün resmi internet sitesinden öğrenin.
• E-posta ve sosyal medya: başka bir cihazdan şifrelerinizi değiştirin ve kayıp telefondaki açık oturumları kapatın.
• Apple Hesabı: başka bir güvenilir aygıtta ya da account.apple.com (yeni sekmede açılır) adresinde aygıt listenizi, e-posta adreslerinizi, telefon numaralarınızı ve kurtarma yöntemlerinizi gözden geçirin; tanımadığınız bir değişiklik varsa parolanızı değiştirin. Apple’a göre çalınan aygıtı Bul’dan kaldırmadan hesabınızdan kaldırabilirsiniz.
• Mobil bankacılık: telefonunuzda banka uygulaması varsa telefonun çalındığını bankanıza da bildirin.

e-Devlet hesabınız

e-Devlet şifrenizi başka bir cihazdan değiştirin. İki aşamalı giriş açıksa ve kayıp telefon “kayıtlı cihazınız” olarak tanımlıysa, onu e-Devlet’te “Güvenlik ve Ayarlar” menüsündeki Kayıtlı Cihaz İşlemleri sayfasından silin.

İki aşamalı girişte doğrulama kodu, kimlikle doğruladığınız telefon numaranıza gelir. Telefonunuz yanınızda değilken daha önce aldığınız yedek kodlarla giriş yapabilirsiniz. e-Devlet’e göre iki aşamalı girişi açık olan biri SIM kartını değiştirirse hesabı güvenlik nedeniyle “SIM kart bloke” durumuna düşer; bu bloke NFC ile kimlik doğrulama, kayıtlı kurtarma e-postası ya da PTT şubeleri gibi yollarla kaldırılabilir. Ayrıntılar: e-Devlet İki Aşamalı Giriş (yeni sekmede açılır).

e-Devlet şifrenizi hiç hatırlamıyorsanız: e-Devlet’in sık sorulan sorularına göre şifre yurt dışında Dışişleri Bakanlığı’na bağlı elçilik ve konsolosluklardan şahsen başvuruyla alınabilir.

4. IMEI ile kayıp/çalıntı ihbarı yapın

IMEI, telefonunuzu tanımlayan 15 haneli numaradır ve ihbar için gereklidir. Telefonun kutusu ya da faturası Türkiye’de kaldıysa numarayı internetten bulabilirsiniz:

• iPhone: account.apple.com (yeni sekmede açılır) adresinde Apple Hesabınızla giriş yapıp Aygıtlar bölümünden telefonu seçin.
• Android: android.com/find adresinde cihazın yanındaki Ayarlar’ı seçin.

BTK’ya göre IMEI numarası beyaz listede bulunan bir telefon çalındığında, kaybolduğunda ya da rızanız dışında elinizden çıktığında, cihazın elektronik haberleşme şebekesinden hizmet almasını engellemek için ihbarda bulunulabilir. İhbar üç yoldan yapılır:

• e-Devlet: Kayıp/Çalıntı İhbar Bildirimi (yeni sekmede açılır) hizmeti.
• BTK Tüketici İletişim Merkezi: 120.
• Adli merciler: savcılık veya mahkeme.

İhbarı hattın yasal sahibi yapmalıdır. e-Devlet’ten yaptığınız ihbarın sonucunu e-Devlet’teki IMEI Sorgulama (yeni sekmede açılır) ve Kayıp/Çalıntı İhbar Sorgulama/İptal (yeni sekmede açılır) hizmetlerinden öğrenebilirsiniz; BTK’ya göre ihbarın onaylanıp onaylanmadığını 120’yi arayarak da sorabilirsiniz. Telefon bulunursa ihbar, yapıldığı yöntemle kaldırılır: e-Devlet’ten yapılan ihbar aynı sorgulama/iptal hizmetinden, 120’den yapılan ihbar yine 120 aranarak.

Bu ihbar BTK’nın Türkiye’deki şebekeler için tuttuğu kayıt sistemiyle ilgilidir; yurt dışındaki şebekelerde telefonun kullanılmasını engellediğine dair resmî bir bilgi yok. 120 kısa numarasının yurt dışından aranıp aranamadığını da doğrulayamadık; ulaşamazsanız e-Devlet üzerinden ya da Türkiye’ye döndüğünüzde ihbar edin. Bulunduğunuz ülkedeki operatör, IMEI numarasıyla cihazı devre dışı bırakabilir; operatörünüze sorun.

5. Yerel polise başvurun ve tutanak alın

Dışişleri Bakanlığı, paranız ya da değerli bir eşyanız çalınırsa olayın olduğu yere en yakın polis karakoluna yazılı şikâyette bulunmanızı ve çaldırdığınız eşya, para ve değerli kâğıtların listesini içeren tutanağı mutlaka almanızı öneriyor. Bakanlığa göre bazı ülkelerde polis şikâyet almak istemeyip sizi en yakın Türk temsilciliğine yönlendirebilir; tutanak almak konusunda ısrarcı olun.

Karakola giderken elinizde şu bilgiler olsun:

• Olayın yeri, tarihi ve yaklaşık saati
• Telefonun marka ve modeli, IMEI numarası ve seri numarası (Apple’a göre polis seri numarasını isteyebilir; telefon yanınızda olmasa da bu numarayı account.apple.com’dan bulabilirsiniz)
• Cüzdandaki kartların hangi bankalara ait olduğu ve belgelerin türü (numaraları değil)
• Varsa cihaz bulma hizmetinde gördüğünüz son konum

Tutanağın aslını veya bir kopyasını saklayın. Seyahat sigortanıza başvuracaksanız sigorta şirketinizin hangi belgeleri istediğini öğrenin.

6. Konsolosluk neler yapabilir, neler yapamaz?

Zor durumda kaldığınızda Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Çağrı Merkezi’ne 7 gün 24 saat +90 312 292 29 29 numarasından, aynı numara üzerinden WhatsApp’tan da ulaşabilirsiniz. Bakanlığın rehberine göre çağrı merkezi sizi bilgilendirip yönlendirir; takip gerektiren durumlarda konuyu en yakın temsilciliğe iletir ve temsilcilik sizinle doğrudan temasa geçer. Bazı ülkelerden aranabilecek ayrı numaralar da rehberde listeleniyor. Acil durumlarda temsilciliklerin internet sitelerinde yer alan nöbetçi/acil durum telefonlarını da arayabilirsiniz. Bakanlık, büyükelçilik ve başkonsoloslukların iletişim bilgileri için Yurtdışındaki Temsilciliklerimiz (yeni sekmede açılır) sayfasını gösteriyor.

Konsolosluğun yapabilecekleri

• Maddi açıdan zor duruma düştüyseniz yakınlarınızın size para transfer etmesine yardımcı olabilir.
• Yerel makamlarla ve Türkiye’deki ilgili kurumlarla iletişiminize yardımcı olabilir; talep ederseniz yakınlarınızla temasa geçebilir.
• Yerel avukat, yeminli tercüman, hastane ve doktorların iletişim bilgilerini verebilir; yerel polis ve yerel kanunlar hakkında bilgi verebilir.
• Pasaportunuzu kaybettiyseniz ya da çaldırdıysanız Türkiye’ye dönüşünüz için geçici pasaport düzenleyebilir.

Konsolosluğun yapamayacakları

• Borçlarınızı veya faturalarınızı ödeyemez; hastane masraflarınızı karşılayamaz.
• Suçun araştırılmasına dahil olamaz, delil toplayamaz.
• Sizin adınıza avukat tutup dava takibi yapamaz.
• Banka hesabı açma veya cep telefonu hattı alma gibi özel işlerinizde size bir görevlinin eşlik etmesini sağlayamaz.

Bakanlık, paranızı ya da kartlarınızı kaybettiğinizde Türkiye’deki yakınlarınızla temasa geçerek size para göndermelerini istemenizi öneriyor. Ayrıntılar için Dışişleri Bakanlığı’nın konsolosluk rehberine (yeni sekmede açılır) bakın.

7. Otel, ulaşım ve sigorta: nereye sormalısınız?

Cüzdanınız ya da telefonunuz çalınmamış, yalnızca bir yerde unutulmuş olabilir. Son uğradığınız yerleri sırayla arayın: kaldığınız otelin resepsiyonu, yemek yediğiniz restoran, kullandığınız taksi veya araç çağırma uygulaması, tren, otobüs ya da havayolu şirketinin kayıp eşya birimi. Bankanızın uygulamasındaki son kart işlemleri, cüzdanı en son nerede açtığınızı hatırlamanıza yardımcı olabilir.

Eşyanızı uçakta unuttuysanız havayolu şirketine, havalimanında unuttuysanız havalimanının kayıp eşya birimine sorun; yurt dışındaki bir havalimanının kuralları ve iletişim bilgileri için havalimanının resmî internet sitesine bakın. Türkiye’ye dönüşte unutulan eşyalar için kayıp eşya sorgulama rehberimize bakabilirsiniz.

Seyahat sigortanızı kontrol edin

Seyahat sigortanız varsa poliçenizi açıp kişisel eşya, bagaj, nakit para ya da hırsızlıkla ilgili bir teminat olup olmadığına, varsa hangi durumları kapsadığına ve başvuru için hangi belgelerin istendiğine bakın. Bunları poliçeniz belirler; emin değilseniz sigorta şirketinize sorun.

Dışişleri Bakanlığı, yurt dışına çıkmadan önce yanınıza aldığınız mücevher ve değerli eşyaların fotoğraflarını çekmenizi öneriyor; Bakanlığa göre bu fotoğraflar, eşyanız çalınırsa sigortadan tazminat alabilmeniz için delil olur.

Yankesiciliğe karşı basit önlemler

Yolculuğunuzun kalanında ve bir sonraki seyahatinizde Dışişleri Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Visa’nın önerilerinden derlediğimiz şu önlemler işinize yarar:

• Yanınıza o gün yetecek kadar para ve bir kredi kartı alın; paranın kalanını ve diğer kartlarınızı otel kasasında bırakın.
• Pasaportunuzun fotokopisini pasaportunuzdan ayrı bir yerde tutun; bütün belgelerinizi bir arada taşımayın.
• Çantanızın ağzını kapalı tutun, çantayı öne alın ve mümkünse fermuarı elinizle kapatın.
• Telefon, cüzdan ve saat gibi değerli eşyaları masanın üzerine bırakmayın.
• Toplu taşımaya binerken, inerken ve araç içindeyken; çarşı, pazar ve alışveriş merkezlerinde daha dikkatli olun.
• Tanımadığınız kişilerin sarılmasına, gereksiz yakınlaşmasına ve bedeninize temas etmesine izin vermeyin; adres sormak veya para bozdurmak bahanesiyle yaklaşanlara karşı dikkatli olun.
• Kart şifrenizi kimseye söylemeyin ve kartın arkasına yazmayın.
• Bankanızın kayıp-çalıntı numaralarını cüzdanınızdan ve çantanızdan ayrı bir yerde saklayın.

Türkiye’ye dönünce: kimlik, ehliyet ve ücretsiz ilan

Cüzdanınızla birlikte kimlik kartınız da kaybolduysa Kimlik Kartı Yönetmeliği’ne göre durumu yurt dışında en yakın dış temsilciliğe bildirmeniz gerekir (m.19/1-ç). Yönetmeliğe göre kimlik kartı başvurusu yurt dışında dış temsilciliklere de yapılabilir (m.8/2); bu başvurularda hazırlanan kart, Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla dış temsilcilik yoluyla teslim edilir (m.18/6). Türkiye’de yeni kimlik almak için yapılacakları kimliğimi kaybettim rehberimizde anlattık.

Ehliyetiniz de kaybolduysa ehliyetimi kaybettim rehberimizdeki adımları izleyin. Cüzdan kaybında öncelik sırasının tamamı için cüzdanımı kaybettim, telefonla ilgili bütün adımlar için telefonum kayboldu rehberlerine bakın.

Kayıp Eşya Bul’da Türkiye’deki ilanlar il ve ilçeye, yurt dışı ilanları ülke ve şehre göre yayımlanır. Eşyanızı yurt dışında kaybettiyseniz yurt dışı ilanlarına göz atın, sonra ücretsiz kayıp ilanı verin; dönüş yolunda Türkiye’de kaybettiyseniz Türkiye’yi seçip il ve ilçeyi belirtin. Kayıp Eşya Bul’da ilan vermek tamamen ücretsizdir.