Pasaport buldunuz: nereye teslim etmeli, nelere dikkat etmelisiniz?

Bulunan pasaport nereye teslim edilir?

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (NVİ), pasaport hizmetleriyle ilgili sık sorulan sorularda bulunan pasaportlar için açık bir yanıt verir:

Bu yüzden bir Türk pasaportu bulduysanız en doğru adres, bulunduğunuz yerdeki il veya ilçe nüfus müdürlüğüdür. NVİ Eskişehir İl Müdürlüğü’nün sık sorulan sorularında da yolda bulunan pasaportun en yakın başvuru merkezine teslim edilmesi gerektiği belirtilir. Yurt dışında ise dış temsilcilik, yani Türkiye’nin büyükelçiliği, elçiliği, başkonsolosluğu veya konsolosluğu yetkilidir (Pasaport Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.4/1-c).

Nüfus müdürlüğüne hemen gidemiyorsanız, örneğin akşam saatlerinde ya da hafta sonunda bulduysanız, pasaportu en yakın polis merkezine veya jandarmaya teslim edebilirsiniz. Türk Medeni Kanunu m.769’a göre kaybedilmiş bir şeyi bulan kişi, sahibini bilmiyorsa durumu kolluk kuvvetlerine, köylerde muhtara bildirmek ya da araştırma yapıp gerektiğinde ilan etmek zorundadır; bulunan şey önemli ölçüde değerliyse kolluğa veya muhtara bildirim her hâlde gerekir.

Otelde, havalimanında veya uçakta bulduysanız

TMK m.769, bir işyerinde ya da kamu hizmeti görülen bir yerde bulunan eşya için ayrı bir kural koyar: bulan kişi eşyayı o yerin sahibine veya kiracısına ya da oradaki denetim ve gözetimle görevli kişilere teslim etmek zorundadır. Pratikte bu şu anlama gelir:

• Otel, pansiyon, restoran veya mağaza: resepsiyona ya da işletme yetkilisine teslim edin. Pasaportun sahibi orada kalıyor ya da az önce oradan ayrılmış olabilir.
• Havalimanı terminali: havalimanı görevlisine ya da danışmaya teslim edin.
• Uçak: pasaportu kabin ekibine verin.
• Otobüs, metro, tramvay veya taksi: sürücüye ya da işletmenin görevlisine teslim edin.

Bu durumda kanun o yerin sahibini, kiracısını ya da kurumu “bulan” sayar ve bunlar ödül isteyemez (TMK m.771). Türkiye’de toplu taşıma ve havalimanlarında unutulan eşyaların nasıl arandığını kayıp eşya sorgulama rehberimizde anlattık.

Yabancı bir turistin pasaportunu bulduysanız

NVİ’nin yanıtı, kurumun pasaport hizmetleri sayfasında yer alır; başka ülkelerin pasaportları için ayrı bir açıklama içermez. Başka bir ülkenin pasaportunu bulduğunuzda genel kural uygulanır: TMK m.769’a göre sahibini bilmiyorsanız durumu kolluk kuvvetlerine, köylerde muhtara bildirirsiniz. Pasaportu en yakın polis merkezine veya jandarmaya teslim edin.

Pasaportu bir otelde, havalimanında ya da başka bir işyerinde bulduysanız yukarıdaki kural geçerlidir; önce oradaki görevliye teslim edin.

Hızlı davranmak önemlidir. Pasaport Kanunu m.2’ye göre yabancılar da Türkiye’den çıkarken sınır kapısındaki polise geçerli bir pasaport ya da pasaport yerine geçen bir belge göstermek zorundadır. Yani pasaportunu kaybeden bir turistin ülkeden çıkabilmesi için geçerli bir pasaporta ya da pasaport yerine geçen bir belgeye ihtiyacı vardır; pasaportun kısa sürede yetkililere ulaşması bu yüzden önemlidir.

Sahibini sosyal medyada aramak yerine pasaportu kolluğa teslim etmek hem sizi hem de pasaportun sahibini korur. Aldığınız teslim belgesini saklayın.

Yurt dışında bir Türk pasaportu bulduysanız

NVİ’ye göre yurt dışında bulunan Türk pasaportları dış temsilciliklere teslim edilir. Bulunduğunuz ülkedeki Türk büyükelçiliğini veya konsolosluğunu Dışişleri Bakanlığı’nın yurt dışındaki temsilcilikler (yeni sekmede açılır) sayfasından ya da konsolosluk.gov.tr (yeni sekmede açılır) adresinden bulabilirsiniz.

Temsilciliğe nasıl ulaşacağınızı bilemiyorsanız Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Çağrı Merkezi’ni arayıp danışabilirsiniz: 7 gün 24 saat, +90 312 292 29 29.

Pasaportu temsilciliğe kendiniz götüremiyorsanız ve yerel polise ya da bir otel veya havalimanı görevlisine bırakıyorsanız, teslim aldıklarını gösteren bir belge isteyin ve nasıl ilerleyeceğinizi çağrı merkezine danışın.

Pasaportu koruyun, fotoğrafını ve bilgilerini paylaşmayın

TMK m.770’e göre bulunan şeyin özenle korunması gerekir. Pasaportu teslim edene kadar güvenli bir yerde tutun; hiçbir işlem için kullanmayın, fotokopisini çekmeyin.

Pasaportun kimlik sayfasında ad, soyadı, doğum tarihi, pasaport numarası ve fotoğraf bir arada bulunur. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) göre kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi kişisel veridir (m.3/1-d).

Pasaportun fotoğrafını sosyal medyada, mesajlaşma gruplarında ya da ilan sitelerinde paylaşırsanız bu bilgiler kontrol edemeyeceğiniz kişilerin eline geçebilir ve dolandırıcılıkta kullanılabilir. Bir risk daha var: paylaşımı gören biri kendini pasaportun sahibi gibi tanıtıp pasaportu sizden almaya çalışabilir.

Ücretsiz bulundu ilanı verirken nelere dikkat etmeli?

Pasaportun sahibi kayıp ilanı vermiş olabilir. Önce kimlik ve belge ilanlarına bakın. Siz de ücretsiz bulundu ilanı verebilirsiniz; Kayıp Eşya Bul’da ilan vermek tamamen ücretsizdir.

• Yalnızca genel bilgi yazın; örneğin Bordo pasaport bulundu – Beyoğlu.
• Pasaport numarasını, T.C. kimlik numarasını, adı soyadı ve doğum tarihini yazmayın; pasaportun fotoğrafını yüklemeyin. Pasaportla birlikte bir kart ya da telefon bulduysanız kart numarasını ve IMEI numarasını da paylaşmayın.
• Pasaportun rengi, bulduğunuz yer ve tarih, sahibinin onu tanıması için yeterlidir. NVİ’ye göre umuma mahsus Türk pasaportu bordo, hususi damgalı pasaport yeşil, hizmet damgalı pasaport gri renktedir.
• Pasaportu teslim ettiyseniz nereye teslim ettiğinizi yazın; örneğin “ilçe nüfus müdürlüğüne teslim edildi”.

Sahibi olduğunu söyleyen kişiyi doğrulayın

İlanınız üzerinden ya da doğrudan size ulaşan kişiye, pasaportu görmeden bilemeyeceği ama gerçek sahibinin kolayca söyleyebileceği sorular sorun:

• Pasaportun rengi ve varsa kılıfı
• Pasaportu nerede ve yaklaşık ne zaman kaybettiği
• Pasaportun içinde ya da yanında başka bir şey olup olmadığı

Pasaport karşılığında para istenebilir mi?

Kanun bulan kişiye bir hak tanır: TMK m.771’e göre bulunan şey malikine geri verilirse, bulan kişi yaptığı giderlerin ödenmesini ve uygun bir ödül verilmesini isteyebilir. Kanun bir oran belirlemez ve bu hak, eşya geri verildiğinde doğar. Ayrıntılar kayıp eşya ödülü rehberimizde.

Pasaportu geri vermeyi para ödenmesi şartına bağlamak ise ayrı bir konudur. Türk Ceza Kanunu bulunmuş eşyayla ilgili şu hükmü içerir:

Pasaportu iade etmeden ve yetkili mercilere bildirmeden elde tutup karşılığında para istemek, şikâyet hâlinde bu hüküm kapsamında değerlendirilebilir. Pasaportu kısa sürede resmi kuruma teslim etmek sizi bu tür tartışmalardan korur.

Pasaportun sahibi için bilinmesi gerekenler

Pasaportunu kaybeden kişi kaybı bildirmiş olabilir. NVİ’ye göre kayıp, çalıntı veya gasp nedeniyle zayi olan pasaportlar sahtecilikte kullanılmasın diye en kısa sürede yurt içinde başvuru merkezine, yurt dışında dış temsilciliğe bildirilmelidir; bildirim beyanla kabul edilir ve bildirilen pasaport geçersiz hâle getirilir. NVİ, pasaport kayıplarının İnterpol tarafından uluslararası düzeyde takip edildiğini de belirtir.

Kayıp olarak bildirilen pasaport bulunursa sahibinin yurt içinde il veya ilçe nüfus müdürlüğüne, yurt dışında dış temsilciliğe başvurup kaydı güncelletmesi gerekir. NVİ’ye göre kişi eski pasaportunu kullanmak istediğini beyan ederse bu pasaport yeniden geçerli hâle getirilebilir; bu arada yeni pasaport almışsa kural olarak yeni pasaport iptal edilir. Eski pasaportunu kullanmak istemezse eski pasaport iptal edilir.

Kendi pasaportunuzu kaybettiyseniz pasaportumu kaybettim rehberine, yurt dışındaysanız yurt dışında pasaportumu kaybettim rehberine bakın. Kimlik kartı bulduysanız kimlik buldum rehberi size yol gösterir.